ABS Filament Nedir ve Neden Çatlama Yapar?

ABS Filament Nedir ve Neden Çatlama Yapar?

ABS (Akrilonitril Bütadien Stiren), dayanıklılığı, ısıya karşı direnci ve mekanik gücü sayesinde 3D baskıda sık tercih edilen filamentlerden biridir. Ancak ABS’nin bu avantajları, baskı sürecinde bazı zorlukları da beraberinde getirir. Bunların başında çatlama (warping ve layer separation) sorunları gelir.
ABS filament, baskı sırasında soğudukça büzülme eğilimindedir. Bu büzülme, baskının farklı bölgelerinde eşit gerçekleşmezse katmanlar arasında gerilim oluşur. Sonuç olarak parçanın köşelerinde kalkma, üst katmanlarda çatlama veya katman ayrılması görülür. Özellikle ortam sıcaklığının kontrol edilmediği durumlarda bu sorunlar çok daha belirgin hâle gelir.
ABS ile baskı alırken çatlamayı önlemek için yalnızca tek bir ayarı değiştirmek yeterli değildir. Ortam koşulları, yazıcı donanımı, slicer ayarları ve filamentin durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Ortam Sıcaklığının ABS Baskıya Etkisi

ABS baskıda çatlama sorunlarının en büyük sebebi ani sıcaklık değişimleridir. Baskı alınan ortam soğuksa veya hava akımı varsa, baskı yüzeyi hızla soğur ve büzülme farkları oluşur.

Kapalı Kasa Kullanmanın Önemi

ABS için en ideal çözüm kapalı kasa bir 3D yazıcı kullanmaktır. Kapalı kasa sayesinde:

• Ortam sıcaklığı daha stabil kalır
• Katmanlar arası sıcaklık farkı azalır
• Baskı boyunca homojen soğuma sağlanır

Kapalı kasa olmayan yazıcılarda ABS baskı almak mümkündür ancak ortam çok iyi izole edilmelidir.

Oda Sıcaklığı Kaç Derece Olmalı?

ABS baskı için ideal ortam sıcaklığı genellikle 30–40°C aralığındadır. Oda çok soğuksa, özellikle büyük ve köşeli parçalarda çatlama riski ciddi şekilde artar.

Tabla (Bed) Ayarları ve Yapışma Problemleri

ABS ile baskı alırken çatlama çoğu zaman baskının tabladan ayrılmasıyla başlar. Tabla yapışması ne kadar güçlü olursa, çatlama ihtimali o kadar azalır.

Tabla Sıcaklığı Kaç Olmalı?

ABS için önerilen tabla sıcaklığı:

• İlk katman: 100–110°C
• Baskı boyunca: 90–100°C

Düşük tabla sıcaklığı, baskının köşelerden kalkmasına ve zamanla çatlamasına neden olur.

Tabla Yüzeyi Seçimi

ABS için en iyi sonuç veren tabla yüzeyleri:

• Cam + ABS slurry
• PEI yüzey
• BuildTak benzeri özel kaplamalar

Cam tabla kullanılıyorsa, ABS slurry (ABS + aseton karışımı) oldukça etkili bir çözümdür.

Nozzle ve Baskı Sıcaklığı Ayarları

ABS filament, PLA’ya kıyasla daha yüksek sıcaklık ister. Düşük nozzle sıcaklığı, katmanlar arasında zayıf bağ oluşmasına neden olur ve bu da çatlamayı tetikler.

Nozzle Sıcaklığı Kaç Olmalı?

Genel olarak:

• 240–260°C aralığı idealdir
• Büyük parçalarda üst sınır tercih edilebilir

Nozzle sıcaklığı çok düşükse katmanlar birbirine iyi kaynamaz. Çok yüksekse yüzey kalitesi bozulabilir ancak çatlama genellikle azalır.

İlk Katman Sıcaklığı

İlk katmanda nozzle sıcaklığını 5–10°C daha yüksek tutmak, tabla yapışmasını artırır ve baskının temelini güçlendirir.

Soğutma Fanı Ayarları Neden Kritik?

ABS baskıda en sık yapılan hatalardan biri, soğutma fanının açık bırakılmasıdır. PLA’da alışkanlık hâline gelen fan kullanımı, ABS için ciddi sorunlara yol açar.

ABS Baskıda Fan Kullanılmalı mı?

• Genellikle fan kapalı olmalıdır
• Çok küçük detaylarda %5–10 gibi düşük oranlar denenebilir

Fan, baskının üst katmanlarını hızla soğutarak alt katmanlarla sıcaklık farkı oluşturur. Bu da katman ayrılmasına ve çatlamaya neden olur.

Baskı Hızı ve Katman Yüksekliğinin Etkisi

ABS ile baskı alırken çok yüksek hızlar tercih edilmemelidir. Yüksek hız, filamentin yeterince ısınmadan yerleşmesine neden olur.

Baskı Hızı

• Önerilen hız: 40–60 mm/s
• Büyük ve kalın parçalarda daha düşük hızlar tercih edilmelidir

Katman Yüksekliği

• 0.2 mm genellikle güvenlidir
• Daha ince katmanlar daha iyi katman yapışması sağlar

Katmanlar ne kadar iyi kaynaşırsa çatlama riski o kadar düşer.

Slicer Ayarları ile Çatlama Nasıl Azaltılır?

Slicer ayarları ABS baskıda büyük fark yaratır. Küçük ayar değişiklikleri bile çatlama sorununu tamamen ortadan kaldırabilir.

Brim ve Raft Kullanımı

• Brim, baskının etrafında ekstra yüzey oluşturarak tabla tutunmasını artırır
• Büyük parçalarda 10–15 mm brim oldukça etkilidir

Duvar Kalınlığı

• En az 3–4 perimeter önerilir
• İnce duvarlı parçalar daha kolay çatlar

Doluluk (Infill) Ayarları

• Çok düşük infill, iç gerilimi artırabilir
• %20–30 aralığı çoğu parça için dengelidir

Filament Kalitesi ve Nem Faktörü

ABS filament de nem tutabilen bir malzemedir. Nemli ABS, baskı sırasında dengesiz akışa ve zayıf katman bağlarına neden olur.

Nemli ABS Nasıl Anlaşılır?

• Baskı sırasında çıtırtı sesi
• Yüzeyde pütürlü yapı
• Katmanlarda zayıf tutunma

Filament Kurutma

• 60–70°C’de
• 4–6 saat kurutma önerilir

Kurutulmuş ABS, daha stabil akar ve katmanlar daha iyi kaynaşır.

Model Tasarımının Çatlamaya Etkisi

Bazen sorun ayarlardan değil, modelin geometrisinden kaynaklanır.

Keskin Köşeler ve Büyük Düz Yüzeyler

• Keskin köşeler stres noktaları oluşturur
• Büyük düz yüzeyler büzülmeye daha yatkındır

Mümkünse:

• Köşelere radius eklemek
• Modeli parçalara bölerek basmak
• çatlama riskini azaltır.

Baskı Sonrası Soğutma Süreci

ABS baskı tamamlandıktan sonra yazıcıyı hemen açmak veya parçayı hızla soğutmak da çatlamaya neden olabilir.

Doğru Soğutma Yöntemi

• Baskı bittikten sonra yazıcıyı kapalı tut
• Tabla sıcaklığını yavaşça düşür
• Parçayı ortamla ani temas ettirme

Bu yöntem, baskı içindeki gerilimin yavaşça dağılmasını sağlar.

ABS Yerine Alternatif Filamentler Düşünülmeli mi?

Tüm önlemlere rağmen ABS ile sürekli çatlama yaşıyorsan, alternatif filamentler değerlendirilebilir:

• ASA (ABS’ye benzer ama daha stabil)
• PETG (daha kolay basılır)
• ABS+ veya modified ABS türleri

Bu filamentler, ABS’ye yakın özellikler sunarken daha az sorun çıkarabilir.

Genel Değerlendirme

ABS ile baskı alırken çatlama sorunları çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Ortam sıcaklığı, tabla ayarları, nozzle sıcaklığı, fan kullanımı, slicer ayarları ve filament durumu birlikte değerlendirilmelidir. Bu faktörler doğru şekilde bir araya getirildiğinde ABS ile oldukça sağlam, dayanıklı ve kaliteli baskılar almak mümkündür.
Sabırlı ayar süreci, doğru ortam koşulları ve kaliteli filament kullanımı ile ABS’nin sunduğu avantajlardan tam anlamıyla faydalanılabilir. Doğru yapılandırılmış bir ABS baskı süreci, uzun vadede PLA’ya kıyasla çok daha dayanıklı ve profesyonel sonuçlar sunar.